تقویت حافظه!
مسئله :
بجاي پرداختن و وارد شدن به مطالب پيچيده روانشناسي در زمينه حافظه كوتاه مدت و بلند مدت، بيايد فقط قرار بگذاريم ديگر مسائلي كه نبايد فراموش مـي كرديـم را از قـلـم نيندازيم.
براي مثال هر كسي، شايد بجز معلم شيميتان، شما را به خاطر نياوردن فرمول يك ماده خاص خواهد بخشيد. با اين حال ممكن است بخصوص هنگامي كه در تخت خواب خود مچاله شده ايد بدليل بخاطر نياوردن تلفن نامزد خود كلافه و پريشان شويد. در زير مواردي را كه بايد سعي در به ذهن سپردن آنها نماييد، آورده شده است:
· اسامي
· شماره هاي تلفن
· قيافه ها
· كارها
· قرارهاي ملاقات
· تاريخهاي تولد
· گفتگوها
· حقايق ( يا اكاذيب )
بياد نياوردن موارد فوق عمدتا نتيجه مبذول نداشتن توجه كافي مي بـاشد. اگـر بـرايـتان مهم بود هيچگاه فراموش نمي كرديد. ( اين جمله اي است كه مـعمـولا نـامـزدم بـه مـن ميگويد ) دفعه بعد كمي بيشتر سعي و دقت كرده و ببينيد تا چه اندازه بيشتر موفق خواهيد شد. همچنين مشخص كنيد كه كدام حافظه را دارا ميباشيد: بصري يا سمعي. وقت پاسخ اين سؤال معلوم گرديد در موقيتي بهتر براي بهبود حافظه خود قرار خواهـيـد گرفت.
راه حل:
در اين قسمـت نـكاتـي مهم جهت بهبود مهارتهاي به ذهن سپردن مسائل خاطر نشان شده است.
فعال باشيد:
اين در مورد هر چيزي بايد اعمال شود، هنگاميكه در حال شنيدن، تفكر و مطالعه كـردن هستيد. سعي كنيد از مطالبي كه فرد ديگري به شما گفته، نكتـه برداري نـمـايـيـد. اگـر بيحال و غير فعال باشيد، مغزتان دچار كندي و تعلل خواهد گرديد و اگر بـراي فـعـال بـودن تلاش كنيد، ذهنتان آنچه كه در حال بيان شدن است را ثبت نموده و راحت تر مي توانيد آن را بخاطر بسپاريد.
تمركز كنيد :
به جزئيات دقت نماييد. در طول روز چيزهاي بسيار زيادي را مي شنويـم اما تنها آنهايي را به ياد مي آوريم كه برايمان اهميت داشته اند. مسائل مورد اهمـيت خـود را گـستـرش و بسط دهيد تا بيشتر بتوانيد آنها را به ذهن بسپاريد. يك روش خوب اين است كه همه چيز را حياتي فرض كنيد. وانمود كنـيـد كـه يـك كـارآگـاه جنـايـي هستيد و هر آنچه كه در پيرامون شما در حال اتفاق افتادن است، حائز اهميت مي باشد.
ايجاد پيوستگي نماييد:
بين آنچه كه ميخواهيد به ياد بسپاريد و آنچه كـه قـبلا در ذهن داريد ارتباط به وجود آوريـد. اين ارتباط ميتواند يك رنگ، يك عدد يا يك كلمه هم قافـيـه بـاشـد. براي بـخـاطر داشـتن ليـستـي از چيزهاي مختلف، تصاويري كه هم قافيه با اعداد مي بـاشـنـد را بـراي خــود مجسم نماييد. براي مثال يك با "رك" هم قافيه است پس ميتوانيد در ذهن خود اولـيـن قلم ليست را با رك ضبط مجسم و مربوط كنيد. بهمين ترتيب بـراي عـدد دو كـه با "مـو" (درخت انگور) هم قافيه است انجام دهيد. همچنين ميتوانيد از كلمات مخفف، و تركيب اسامي و يا متصل نمودن اول حروف كلمات ( مانند حروف ابجد ) استفاده كنيد.
تكرار نماييد :
روش تنبيه معلم مدرسه تان را بياد داريد؟ هرگاه فردي دچار خطايي مي شـد، مـجبورش ميكرد چندين و چند بار مطلبي را بنويسد. تكرار به ما براي به ذهن سپردن مـوضـوعـات كمك كرده و باعث حك شدن افكار در مغزمان ميگردد. هرگاه فردي را ملاقات مي كـنـيـد، شروع به تكرار اسم اودر ذهن خود نماييد. وقتي كسي شماره تلفنش را به شمـا ميـدهـد، چندين بار آنرا روي كاغذ نوشته ، با صداي بلند تكرار كنيد. اگر مي خـواهـيـد مـطلبي را حفظ كنيد كافي است آنرا چندين بار روي تكه اي كاغذ بنويسيد.
اسامي را بهم ربط دهيد :
وقتي با كسي كه با او قبلا آشنا شده ايد اما اكنون اسمـش را بياد نمي آوريـد، برخـورد مي كنيد، دچار آشفتگي و كلافگي مي شويـد. مشكل را مـي تـوانـيد با مرتبط نمودن آن اشخاص با كسي كـه بـه آنـهـا شباهت دارد و يا بـا واژه اي كه با يـكـي از خـصـوصـيــات شخصيتي آنها نـزديـك است، حـل نمـاييد. با اسامي آنها بازي كنيد ( رضا خوش تيپ، شيرين عسل ) و يك تصوير خيالي از آنها در ذهن خود مجسم نماييـد. بـراي بيـاد آوردن اسم فردي مي تـوانـيد حروف الفبا را از ابتدا بازگو نموده تا اينكه به حرف ابتداي اسم او برسيد. احتمالا در اين هنگام كل اسم را بخاطر خواهيد آورد.
تصويري با مفهوم ايجاد كنيد:
از هرآنچه كه ميخواهيد بخاطر بسپاريد، تصويري خيالي در ذهن ايجاد نماييد. موضوعي را در ذهن خود تصور نماييد تا بتوانيد همه چيز را به ـصـورتي واضح مشاهده كنيد. سپس هنگاميكه چيزي را فراموش كرده ايد، اين تصوير را مجسم كنيد تا مـغـز شـمـا اطـلاعـات از دست رفته را بازيابي نمايد.
رهنمودهاي همه منظوره:عمل كردن به اين نكات باعث ميشود ذهني خلاقتر نسبت به گذشته داشته باشيد.
از اطلاعات لذت ببريد :
ما هميشه موضوعاتي را در خاطرمان نگاه ميداريم كه به آنها علاقمنـد هستـيـم. اگـر از رياضيات متنفر باشيد، حـفـظ كـردن فـرمـول ها و تـئوريهاي پيچيده برايتان بسيار سخت خواهد بود. اما اگر يك فرضيه رياضي را به صـورت كامـل مطـالـعـه نـمـوده و بـا مـصـائب و سختي هاي فردي كه آن فرضيه را مطرح و عمر خود را براي اثـبـات آن صـرف كـرده آشـنا شويد، به مـوضوع عـلاقمند شده و بـخـاط سپـردن آن بـي دردسر و آسان خواهد گرديد. همـيـن مـطلب در مـورد مـسائـل ديـگر نـيـز صادق است. دليلي وجود دارد كه بياد آوردن شماره تلفن رستوران مورد علاقه تان آسانتر است از شماره تلفن مطب دنـدان پزشـك شما است.
وقت بگذاريد:
حافظه به صـورت لحظه اي و آني عمل نمي ـكند. براي هضم و درك اطلاعات بايد وقت كافي صرف نماييد. البته به خاطر سپردن بـعضي چيزها سريعتر از بعضي ديگر انجام ميگيرد، اما هيچگاه خودتان را به دليـل كنـد بودن سرزنش نكنيد. وقتي سعي در حفـظ كردن چيزي داريد، سطح انرژي خود را بالا نگاه داشته و به صورتي مؤثر تمركز نماييد.
آرامش داشته باشيد:
فشار رواني براي برخي از افراد مفيد است اما اغلب ما وقتي ـكه رها از تنش ها مي باشيم، بهتر عمل مي كـنـيم. نفسي عميق كشـيده و آرامـش خـود را حفظ كنيد. تمدد اعصاب باعث بالا رفتن سطح آگاهي و قابليت به خاطر سپاري در شما مي گردد.
گزينشي عمل نماييد:
اين امكان وجود ندارد كه يك فرد همه مسائل پيرامون خود را به ذهن بسپارد. شما بايد انتخاب گر باشيد؛ آنچه را كه مايل به نگهداريش در حافظه هستيد برگزيـده و مـابـقـي را فراموش كنيد. مغز شما همانند يك كشوي فايل مي ماند. بنابراين پرونده هاي غيرضروري را دور انداخته و فضا را براي نگهداري چيزهاي مهم تر آزاد بگذاريد.
به سلامتي خود اهميت دهيد :
مغز به صورتي صميمانه به بدن متصل است. هر روز تمرين كنيد تا فشار خوني متــعادل و ششهايي سالم داشته باشيد. از رژيم غذايي مناسب استفاده كنيد تا مواد غذايـي و ويتامينهاي مورد نياز بدنتان تامين گردند. خوردن مشروبات الكلي و استعمال دخانيات باعث كاهش خلاقيت ذهن ميشود.
حافظه برتر:
همگي اين نكات روشهايي براي تمركز و دقت نمودن بيشتر بـه مسـائل پيرامون ميباشد. به آنچه كه ميـخواهيد بخاطر بسپاريد اهميت داده و در اين راه سعي و تلاشي حقيقي مبذول داريد.هرچقدر بيشتر مهارتهاي نوظهور خود را پروش داده و فعال تر باشيد، حافظه پوياتر و قوي تري خواهيد يافت.
به نقل از سايت مردمان
چند نكته براي تقويت حافظه
متاسفانه، از دست رفتن حافظه و بالا رفتن سن رابطه ای
مستقیم دارند. در اوایل 20 سالگی، مغز شروع به از دست دادن بعضی سلول های
عصبی می کند و بدن کمتر مواد شیمیایی مورد نیاز مغز برای درست کار کردن را
تولید می کند.
خوشبختانه، شما کارهای زیادی می توانید انجام
دهید تا این جریان را کندتر کنید. در اینجا به چند نکته اشاره می کنیم که
با رعایت آن می توانید حافظه تان را تقویت کنید.
- غذاهای سالم بخورید استفاده
از یک رژیم غذایی سالم و مناسب نه تنها برای جسمتان مفید است، بلکه برای
مغز و حافظه تان نیز لازم است. بر طبق نظرات آکادمی عصب شناسی در امریکا،
خوردن میوه ها و سبزیجاتی که حاوی میزان زیادی آنتی اکسیدان هستند مثل
توتها، مرکبات، اسفناج، هویج، کلم بروکلی، گوجه فرنگی و سیب زمینی شیرین می
تواند تا 11 درصد احتمال سکته را پایین تر بیاورد.
تحقیق دیگری
نشان می دهد که آنتی اکسیدان ها و پلی فنول های موجود در ذغال اخته، کران
بری و انگور می تواند توانایی ارتباط سلول های مغزی را با یکدیگر بالا برده
و خطر آسیب رسیدن به آنها را پایین می آورد.
به جز میوه و
سبزیجات، مواد دیگری مثل کارکامین و همچنین ویتامین های B مثل نیاکتین و
اسید فولیک نیز در این زمینه کمک کننده هستند و خطر ابتلا به آلزایمر را
پایین می آورند.
- از نوشیدن مشروبات الکلی خودداری کنید همه
می دانند که نوشیدن مشروبات الکلی باعث از دست دادن حافظه به طور موقت می
شود. اما محققین دریافته اند که می تواند عوارض طولانی مدت نیز داشته باشد و
روی سلول های مغزی تاثیر می گذارد. تاثیر موقتی آن رابطه ای نزدیک با
میزان مصرف نوشیدنی دارد. هرچه میزان بیشتری بنوشید، حافظه تان کندتر خواهد
شد.
- جسمتان را ورزش دهید همه ی ما
میدانیم که برای روی فرم نگاه داشتن هیکل و بدنمان باید ورزش کنیم. اما
آیا می دانستید که ورزش کردن باعث تقویت حافظه تان نیز می شود؟
ورزش
های قلبی-عروقی مانع از دست رفتن حافظه می شود. پزشکان بر این عقیده اند
که این به این دلیل است که ورزش گردش خون را در مغز بالا می برد و نمی
گذارد که بافت های عصبی مغز با بالا رفتن سن به سرعت از بین بروند.
حتماً
لازم نیست که دونده ی دوی ماراتن باشید تا حافظه تان تقویت شود. ورزش های
جسمی-فکری نیز می تواند با از دست رفتن حافظه مقابله کند.
- فکرتان را ورزش دهید ورزش
دادن به فکرتان به رشد مغزتان کمک می کند. با فعال نگاه داشتن مغزتان، سلول
های عصبی مغزتان را ترغیب می کنید تا ارتباطات جدید ایجاد کنند که به آنها
اجازه می دهد با هم در ارتباط باشند. این مسئله به جز بالا بردن قدرت
یادآوری ظرفیت حافظه را هم بالا می برد و مانع از دست رفتن حافظه می شود.
کارهای
بسیاری می توانید برای ورزش دادن و فعال کردن مغزتان انجام دهیید. کارهای
ساده ای مثل حل جدول، بازی شطرنج و مطالعه کردن از آن دسته هستند. گرفتن
آموزش های جدید مثل یادگیری زبانی خارجی یا یک آلت موسیقی نیز می تواند
مفید باشد.
- از مکمل های تقویت حافظه استفاده کنید علم
خیلی وقت است که فایده ی بعضی مکمل های غذایی مثل روی و اسید فولیک را
برای تقویت حافظه دریافته است. مکمل های دیگری نیز شناخته شده اند که می
توانند به تقویت حافظه کمک کرده و مانع از دست رفتن حافظه با بالا رفتن سن
شوند.
ترکیبات این مکمل ها از این قرار است:
آنتی اکسیدان ها که رادیکال های آزاد مخرب را از بین می برند و گیاهانی که سلول های عصبی را از آسیب محافظت می کنند.
مواد مغذی که اکسیژن و گلوکز مغز را بالا می برند.
گیاهانی که به تولید انتقال دهنده های عصبی کمک می کنند.
مکمل های که باعث تقویت حافظه می شوند از این قبیل اند:
گینکو بیلوبا
نام گیاهی بسیار مشهور است که از سالیان
دور به عنوان دارویی سنتی برای تقویت حافظه استفاده می شده است. خاصیت آنتی
اکسیدانی قوی دارد و می تواند از آسیب رسیدن به رگ های خونی در مغز
جلوگیری کند. همچنینی می تواند جریان خون در مغز را نیز بالا ببرد و با حفظ
قابلیت ارتجاعی رگ ها، اکسیژن و مواد مغذی را به سلول ها برساند.
ویتامین های B
از
ویتامین های B در بسیاری از عملیات سوخت و سازی بدن استفاده می شود و برای
سلامتی عمومی بدن بسیار لازم هستند. در رابطه با مغز دو تا از این ویتامین
ها اهمیت بیشتری پیدا می کنند: ویتامین B12 و اسید فولیک. ویتامین B12
برای حفظ غلاف میلین، ماده ی سفید چربی که غلاف بعضی اعصاب را می پوشاند و
باعث میشود که به درستی کار کنند.
اسید فولیک هم ماده ی بسیار
موثری برای مغز است که باعث بهتر کار کردن انتقال دهنده های عصبی می شود.
اگر میزان اسید فولیک مغز کم شود، احتمال از دست رفتن حافظه بیشتر می شود.
اسیدهای آمینه
اولین
کار آمینو اسیدها این است که به عنوان سدی برای پروتئین ها عمل کند. اما
انواع بخصوصی از آنها برای تقویت مغز هم کاربرد دارند. به طور مثال تاورین L
یک محافظ عصبی قوی است که از سلول های عصبی در مواجهه به استرس و فشارها
محافظت می کند. پیروگلوتامین L نیز برای متابولیسم سلول های عصبی کاربرد
دارند و DMAE نیز مشاهده شده است که باعث تقویت حافظه ی کوتاه مدت می شود.
همیشه هوشیار باشید...
تقویت
حافظه باید یکی از کارهای روزانه تان باشد. به یاد داشته باشید که ورزش در
این زمینه کمک بسیار زیادی به شما می کند. حواستان باشد که مکمل هایتان را
هم حتماً استفاده کنید.
انجمن علوم تربیتی دانشگاه کردستان در زمینه های علمی-فرهنگی و اجتماعی فعالیت میکند.